Նետաձգության եզրույթների բառարան

April 26, 2026

Նետաձգությունը հարուստ պատմություն ունի Հայկական Լեռնաշխարհում, սակայն որպես պրոֆեսիոնալ մարզաձև այն Հայաստանում զարգացել է միայն 1960-ականներին՝ Սովետական շրջանում։

Այդ պատճառով ոլորտի բառապաշարը հիմնականում ձևավորվել է ռուսերենի ազդեցությամբ, հատկապես նետաձգությանը հատուկ եզրույթների դեպքում։

Եզրույթների ճիշտ ըմբռնումն ու հասանելիությունը կարևոր են ինչպես մարզիկների և մարզիչների, այնպես էլ մարզաձևի ինստիտուցիոնալ զարգացման համար։

Այս նպատակով «Նաիրի նետաձգության ակումբ» ՀԿ-ի թիմը 2025 թվականից սկսած աշխատել է նետաձգության հիմնական եզրույթների հայերեն տարբերակների մշակման վրա։ Առաջարկը ներկայացվել է ՀՀ լեզվի կոմիտե, որտեղ այն քննարկվել է ոլորտի և լեզվի մասնագետների հետ։

Վերջնական արդյունքը ներկայացված է ստորև։ Հուսով ենք, որ այս բառարանը կնպաստի նետաձգության մասին հայերեն նյութերի ստեղծմանը և օգտակար կլինի ոլորտի սիրահարների և մասնագետների համար։

ℹ️ Խորհուրդ ենք տալիս այն դիտել համակարգչով՝ որպեսզի ստանաք ամբողջական պատկեր: Կարող եք ընտրել ցուցադրվող եզրույթների քանակը, դասավորել աղյուսակը ըստ սյուների և փնտրել հատուկ եզրույթ ցանկացած լեզվով։

Անգլերեն (EN)	Ռուսերեն (RU)	Հայերեն (AM)	Հայերեն բացատրություն (AM Explanation)
Recurve bow	Классический лук	Դասական աղեղ	Դասական աղեղը կրկնակի ճկվող թևերով աղեղն է։ Այն միակ աղեղն է, որն ընդգրկված է օլիմպիական խաղերում։ Ունի նշանոց, կայունացուցիչ և քլիքեր։
Traditional bow	Традиционный лук	Ավանդական աղեղ	Ավանդական աղեղը կրկնակի ճկվող թևերով աղեղներից ամենապարզն է։ Այն կարող է ունենալ նետահենակ։
Barebow	Лук без прицела	Պարզ աղեղ	Պարզ աղեղը կրկնակի ճկվող թևերով աղեղ է, որը չունի նշանոց, կայունացուցիչ կամ քլիքեր։ Թույլատրելի է «Բերգերի կոճակի», նետահենակի և լրացուցիչ քաշերի ավելացումը։
Longbow	Длинный лук	Երկար աղեղ	Երկար աղեղը Մեծ Բրիտանիայում պատմականորեն օգտագործվող աղեղն է։ Այն ավանդաբար պատրաստում է փայտից: Թևերը կրկնակի ճկվող չեն։
Compound bow	Блочный лук	Ճախարակային աղեղ	Ճախարակային աղեղն ունի ճախարակներից և ճոպաններից բաղկացած մեխանիզմ։
Riser	Рукоятка (центральная часть лука)	Մարմին	Մարմինը աղեղի կենտրոնական, ոչ ճկվող մասն է, որի վրա ամրացվում են աղեղի թևերը։
Grip	Рукоятка (место хвата)	Բռնակ	Բռնակը աղեղի մարմնի այն մասն է, որը բռնում է նետաձիգը նետարձակելու ժամանակ։
Limb	Плечо (лука)	Թև	Աղեղի երկու ճկվող ֆունկցիոնալ մասերն են, որոնք ամրանում են աղեղի մարմնին։
String	Тетива	Աղեղնալար	Աղեղի երկու թևերը իրար կապող լարը։
String loop	Петли тетивы, ушки	Աղեղնալարի ականջներ	Աղեղնալարի երկու ծայրերին գտնվող օղակները։
String wax	Воск для тетивы	Աղեղնալարի մոմ	Մոմ, որը նախատեսված է աղեղնալարի խնամքի համար։
Arm-guard, Bracer	Наруч, Крага	Նախաբազկի պաշտպանիչ	Նետաձիգի նախաբազուկը պաշտպանող պարագա։ Սովորաբար պատրաստվում է կաշվից, պլաստիկից, կտորից կամ դրանց համադրությունից։
Chest-guard	Нагрудник	Կրծքավանդակի պաշտպանիչ	Նետաձիգի հանդերձանքի մաս, որը հագնում են կրծքավանդակի՝ աղեղին առավել մոտ գտնվող կողմում։
Finger tab	Напальчник	Մատների պաշտպանիչ	Աղեղնալարը բռնող ձեռքի մատները պաշտպանելու համար նախատեսված պարագա։
Quiver	Колчан	Կապարճ	Նետերի համար նախատեսված պարագա, որը ամրանում է գոտկատեղից։
Anchor point	Точка закрепления	Խարսխման կետ	Հաստատուն կետ նետաձիգի դեմքի վրա, որտեղ միշտ հպվում է լարը բռնող ձեռքը աղեղի ամբողջական ձգման ժամանակ։
Anchor	Закрепление	Խարսխում	Աղեղնալարը բռնող ձեռքը խարսխման կետին բերելու գործողությունն է։
Draw	Натяжение (тетивы)	Ձգում	Աղեղնալարը հետ ձգելու գործողությունն է։
Full draw	Полное натяжение	Ամբողջական ձգում	Ձգման ավարտ, երբ նետաձիգի ձեռքը հասել է խարսխման կետին։
Release	Отпуск (тетивы)	Արձակում	Աղեղնալարը բաց թողնելու գործողությունն է։
Expansion	Расширение или дотягивание	Ընդլայնում	Ձգման երկարությունը ավարտող՝ փոքր ու շարունակվող շարժումն է, որը ծառայում է նետաձիգի՝ նետը քլիքերից հանելուն։
Draw length	Длина растяжения	Ձգման երկարություն կամ բացվածք	Ամբողջական ձգման ժամանակ՝ նետահենակից մինչև նետի վերջնամասը ընկած հեռավորությունն է։
Draw-weight	Сила натяжения (лука)	Ձգման ուժ	Այն ուժն է, որը պահանջվում է նետաձիգից աղեղը ամբողջական ձգման դիրքի բերելու համար։
Peak draw-weight	Максимальная сила натяжения	Ձգման առավելագույն ուժ	Ճախարակային աղեղների թույլատրելի առավելագույն ձգման ուժը:
Arrow	Стрела	Նետ	Այն, ինչ արձակում է աղեղը։ Բաղկացած է նետաձողից, ծայրակալից, պոչակալից և փետուրներից։
Nock	Хвостовик	Պոչակալ	Նետի հետևի մասում տեղադրվող պարագա, որով նետը ամրանում է աղեղնալարին։
Pin (of a nock)	Штифт	Պոչակալի միջուկ	Պոչակալը նետաձողին միացնող պարագա։
Point, Pile, Nib	Наконечник	Ծայրակալ	Նետի առջևի մասում գտնվող մետաղական ծայրամասը, որով այն խոցում է թիրախը։
Shaft	Древко, корпус стрелы	Նետաձող	Նետի հիմնական բաղադրիչը։ Կարող է պատրաստվել այլումինից, ածխաթելերից կամ դրանց համադրումից։
Bare shaft	Голое древко (стрела без оперения)	Մերկ նետաձող	Նետը՝ առանց փետուրների։ Սովորաբար օգտագործվում է կարգավորման համար։
Nocking Point	Метка наложения (стрелы на тетиву)	Բնիկ	Աղեղնալարի վրա գտնվող երկու փաթաթաններ /սովորաբար թելից/, որոնց միջև ամրացվում է նետը իր պոչակալով:
Arrow rest	Полочка для стрелы	Նետահենակ	Աղեղին ամրացվող պարագա, որի վրա դրվում է նետը։
Fletching, Vane	Оперение, перья, лопасть	Փետուր	Բնական կամ արհեստական նյութերից պատրաստված փետրանման իր, որոնք ամրացնում են նետի ետնամասում։
Berger Button, Plunger	Планжер, кнопка Бергера	Բերգերի կոճակ	Դասական աղեղի մաս։ Զսպանակավոր պարագա, որի վրա հենվում է նետը կողքից։ Այն ծառայում է նետի ուղիղ թռիչքը կարգավորելու համար:
Clicker	Кликер	Քլիքեր	Դասական աղեղի պարագա, որը նետարձակում կատարելու համար ձայնային ազդանշան է տալիս նետաձիգին /քլիք, այստեղից քլիքեր/, երբ ձգման ժամանակ նետը դուրս է գալիս դրա տակից՝ ապահովելով հաստատուն ձգման երկարություն։
Sight	Прицел	Նշանոց	Աղեղին ամրացվող պարագա, որը ծառայում է նետաձիգի նշանառության համար:
Sight pin	Мушка	Նշանակետ	Նշանոցի վրա գտնվող մաս, որը նետաձիգն ուղղում է դեպի թիրախի կենտրոն։
Stabiliser	Стабилизатор	Կայունացուցիչ	Աղեղին ամրացվող ձողերի և քաշերի համակարգ, որը ծառայում է նշանառման ժամանակ հավասարակշռություն պահելուն և արձակման պահին աղեղի տատանումները կլանելուն։
Bow stand	Подставка для лука	Աղեղի հենարան	Աղեղը հանգստի ժամանակ պահող պարագա։
Bow stringer	Тетивник (устройство для натяжения тетивы)	Աղեղնալարը ձգելու թել	Աղեղնալարը աղեղի վրա ձգելու և թուլացնելու համար նախատեսված հարմարանք։ Սովորաբար թել է կամ գոտի, որի ծայրերի ամրացվում են աղեղի թևերի ծայրերին։
End	Серия выстрелов (подход)	Կրակահերթ	Նետերի խումբ, որը արձակվում է իրար հետևից։ Սովորաբար 3 կամ 6 նետարձակումով:
Target	Мишень	Թիրախ	Առարկա, որին նշանառում է նետաձիգը։
Target face	Мишень	Թիրախ	Թղթե /հազվադեպ պլաստիկ/ թիրախ, որը պարունակում է թիրախի բաժանարար գոտիները՝ բալերով։ Ամրացվում է թիրախի հիմքի վրա։
Target boss, butt	Пака (материал для мишени)	Թիրախի հիմքի նյութ	Նյութ, որը տեղադրվում է պատվանդանի վրա և կանգնեցնում է նետի ընթացքը։ Գործնականում կիրառվում են տարբեր նյութեր, առավելապես օգտագործվում են բարձր խտության պոլիէթիլենային շերտեր։
Target base	Основа мишени	Թիրախի պատվանդան	Հարմարանք, որի վրա տեղադրվում է թիրախը։ Սովորաբար պատրաստվում է փայտից /հազվադեպ երկաթից/։
FITA, now World Archery	ФИТА (Международная федерация стрельбы из лука, теперь World Archery)	Նետաձգության միջազգային ֆեդերացիա, այժմ World Archery	Նետաձգության մազաձևի միջազգային ֆեդերացիան։ Հիմնադրվել է 1931 թվականին Շվեյցարիայում։
Group	Группа	Խումբ	Թիրախի վրա տվյալ նետաձիգի նետերի դասավորվածությունը։
Puller	Извлекатель стрел	Նետերը հանելու գործիք	Գործիք, որով նետերը հանվում են թիրախից:
Serving	Обмотка	Փաթաթան	Լար, որ փաթաթվում է աղեղնալարի ծայրերի և կենտրոնական հատվածի շուրջ՝ այն մաշվելուց պաշտպանելու համար։
Shooting line	Линия огня	Կրակոցի գիծ կամ կրակագիծ	Թիրախին զուգահեռ գիծ, որտեղից նետարձակում է մարզիկը։
Waiting line	Линия ожидания	Սպասման գիծ	Կրակոցի գծին կամ կրակագծին զուգահեռ գիծ, որի հետևում պետք է սպասի մարզիկը մինչև թույլատրող ազդանշանի հնչելը։
Spine	Жёсткость стрелы	Նետի կոշտություն	Նետաձողի կոշտությունը կամ ճկվելիությունը։
Brace Height, Fistmele	Высота установки тетивы	Լիճք	Աղեղի բռնակից մինչև աղեղնալարը ընկած հեռավորությունը։
Tiller	Тиллер	Թիլեր	Աղեղնալարի և աղեղի յուրաքանչյուր թևի միջև ընկած հեռավորության տարբերությունն է։ Կարող է լինել դրական, բացասական կամ չեզոք։
Tuning	Настройка	Կարգավորում	Նետի թռիչքը բարելավելու նպատակով աղեղի կամ նետերի կարգավորումներն են։
Bow-scale	Луковые весы (для измерения силы натяжения)	Աղեղի կշեռք	Աղեղի ձգման ուժը չափող կշեռք: Չափում է պահանջվող ձգման երկարությանը հասնելու համար կիրառվող ուժը։
Bow-square or T-square	Линейка для настройки лука	Աղեղի քանոն	Աղեղի թևերի, աղեղնալարի, բնիկի կարգավորման համար օգտագործվող հատուկ քանոն։
Field archery	Полевая стрельба из лука	Դաշտային նետաձգություն	Նետաձգության տեսակ, որը սովորաբար անցկացվում է բացօթյա տարածքում՝ տարբեր չափերի և հեռավորությունների վրա գտնվող թիրախների վրա։
Gold	Золото	Ոսկի	Թիրախի կենտրոնական բաժանարար գոտին՝ դեղին կամ ոսկեգույն, որի նշանառության միավորը 9 կամ 10 է:
Paradox (archer’s paradox)	Парадокс лучника	Նետաձիգի պարադոքս	Այն երևույթն է, երբ նետը արձակման պահին կարծես ծռվում և ճկվում է՝ անցնելով աղեղի շուրջը, բայց միևնույն ժամանակ ուղիղ թռչում է դեպի թիրախը, թեև սկզբում գտնվում է աղեղի կողային մասում։
Fletching Jig	Приспособление для оперения стрел	Փետուրների ամրացման գործիք	Նետի փետուրների ամրացման համար նախատեսված գործիք
Sight Window	Окно прицела	Նշանոցի պատուհան	Աղեղի մարմնի վրա առկա կտրվածք, որտեղով թռչում է նետը։
Finger sling	Завязка для удержания лука	Մատների կապիչ	Կապիչ, որը ամրացվում է աղեղը բռնող ձեռքի մատների վրա, որպեսզի կանխի նետարձակելուց հետո աղեղի ընկնելը ։ Որոշ դեպքերում այն կարող է նաև կապվել աղեղին։
String Walking	Хождение по тетиве	Մատների քայլք	Նշանառման տեխնիկա, երբ նետաձիգը աղեղնալարի վրա փոխում է մատների դիրքը վերև կամ ներքև ։
Target Panic, Gold shyness / Gold fever	Паника прицеливания, боязнь центра мишени	Թիրախի խուճապ	Հոգեբանական և ֆիզիկան երևույթ, երբ նետաձիգը դժվարանում է նետարձակել թիրախը նշանառելու պահին։
Toxophilite	Токсофилит	Տոքսոֆիլիտ	Նետաձգության սիրահար
Windage	Горизонтальная поправка прицела	Հորիզոնական կարգավորում	Նշանոցի աջ կամ ձախ կարգավորում՝ սովորաբար քամու ուղղության պատճառով կամ նետ ու աղեղի կարգավորումների նպատակով
Bouncer (Bounce-out)	Рикошет	Ռիկոշետ կամ նետի հետադարձում	Նետի հետադարձումը թիրախից